یازده نکتهی روانشناسی در قرآن
1. از دیدگاه قرآن، سه نوع شخصیت اساسی وجود دارد؛ مؤمن،کافر و منافق. (آیات 2 تا 20 سورهی بقره)
2. شخصیتهای مؤمن، خود دارای سه درجهی شخصیتی میباشند؛ آنان که به خود ظلم میکنند، آنان که میانهرو هستند و آنان که پیشتازانند. (فاطر/32)
3. مشخصهی بارز شخصیت کافر آن است که دل و اندیشهاش را قفل کرده است و راهی برای نفوذ هیچ حرف تازه و اندیشهی متفاوتی نگذاشته است و به همین دلیل، از درک حقایق عاجز است.
4. خصوصیت بارز شخصیت منافق از دیدگاه قرآن، دوگانگی ریشهای در ظاهر و باطن است؛ به همین دلیل، مبتلا به شک و تردید و عدم قدرت تصمیمگیری و ناتوانی در قضاوت میشود. (بقره/8 تا 20 و منافقون)
5. در قرآن کریم، در آیات فراوانی از اندوه، علل ایجاد کنندهی آن و راههای برطرف ساختن آن سخن رفته است. گاهی اندوه فراق را با دیدار و گاهی اندوه فقر را با بشارت و گاهی اندوه رسول خدا (ص) را به دلداری حضرت حق، درمان نموده است.
6. در دیدگاه قرآن، ترس دو نوع است؛ ترس پسندیده و ترس ناپسند؛ ترس پسندیده، همان ترس از خداوند و عدالت اوست که منجر به اصلاح رفتار میشود. (انفال/2) و ترس ناپسند، اضطرابی شدید با علت مشخصی است که تسلط بر نفس را از بین میبرد و باید با آن مبارزه شود. (احزاب/10 و 11).
7. از نظر قرآن دو نوع خشم وجود دارد؛ خشم مفید و متعادل و خشم مخرب و نابهنجار؛ خشم متعادل، راهی برای رسیدن به هدف در مواقع لزوم است و خشم مخرب را باید درمان کرد. قرآن کریم با توصیه به صبر و پاسخگویی با عمل نیک و با وعدهی بهشت و پاداش اخروی، به وسیلهی سفارش به بخشش و عفو، یادآوری قدرت و خشم خداوند و... به درمان بیماری سلامتی سوز خشم و عصبانیت پرداخته است که به ترتیب در سورهی شوری، آیهی 43، فصلت، آیهی34، آلعمران ، آیات 133 و 143، شوری، آیات 36 و 37 و نور، آیهی 22 بیان شده است.
8. در قرآن به سه نوع از مکانیسمهای دفاعی - روانی اشاره شده است که عبارتند از: فرافکنی (منافقون/4)، دلیل تراشی (بقره/11 و 12) و واکنشسازی (بقره/204 و 205 و منافقون/4).
9. در فرهنگ قرآن یکی از راههای مؤثر و اساسی روان درمانی، استفاده از مواعظ و اندرزهای قرآنی است. (یونس/57)
10. در روش روان درمانی قرآنی، ایمان، تولید امنیت درونی و آرامش مینماید؛ (انعام/82 و رعد/28).
11. یاد خدا، آرام بخش دلهاست. (رعد/28).
سر آغاز گفتار نام خداست که رحمتگر مهربان خلق راست